TCB – Ba vấn đề lớn khiến kết quả đầu tư không tích cực

Techcombank (Mã cổ phiếu: TCB; Sàn: HoSE) là một trong những ngân hàng TMCP có kết quả kinh doanh ấn tượng qua nhiều năm, nhưng có lẽ năm 2019 là một năm không mấy thuận lợi khi giá cổ phiếu TCB giảm mạnh và bị nhiều quỹ bán ra dù kết quả kinh doanh rất tốt. Đâu là nguyên nhân khiến một cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt như TCB lại bị các nhà đầu tư cả cá nhân và tổ chức “ngó lơ”, và liệu xu hướng sắp tới của cổ phiếu này sẽ như thế nào?
Trong năm 2019, thị trường chứng khoán đã ít nhiều có những bước phục hồi với chỉ số VN-Index tăng 9.2% trong 11 tháng đầu năm 2019 nhờ sự hỗ trợ của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Trong đó, những cổ phiếu nhóm ngân hàng cho thấy một năm đầy thuận lợi khi là động lực chính tăng trưởng của thị trường với kết quả kinh doanh của phần lớn các ngân hàng đều vượt mục tiêu đặt ra.

Tuy nhiên, năm 2019 cũng là năm có sự phân hóa rõ nét của các ngân hàng trong hệ thống. VCB là cổ phiếu có mức tăng ấn tượng nhất (58.2% tính đến ngày 06/12) và được dự báo sẽ tiếp tục kết quả đầu tư tốt trong năm 2020 nhờ tăng trưởng lợi nhuận cao. Bên cạnh đó, cổ phiếu của Ngân hàng Quân Đội (Mã cổ phiếu: MBB; Sàn: HoSE) và cổ phiếu của Ngân hàng BIDV (Mã cổ phiếu: BID; Sàn: HoSE) cũng có mức tăng khá ấn tượng, vào khoảng 20%. Trong khi đó, TCB là ngân hàng duy nhất trong top 5 có kết quả đầu tư âm, với mức giảm 9% kể từ đầu năm 2019.

Cổ phiếu kinh doanh tốt nhưng nhà đầu tư không mặn mà

Xét về tình hình kinh doanh, Techcombank là một ngân hàng có kết quả kinh doanh tốt với các chỉ số tăng trưởng đều ấn tượng. Lợi nhuận trước thuế 9 tháng đầu năm 2019 của Techcombank đạt 8.86 nghìn tỷ đồng, hoàn thành 75% kế hoạch lợi nhuận, khả năng TCB sẽ đạt được kế hoạch lợi nhuận năm 2019 là hoàn toàn khả thi. Mảng bán lẻ và cấp tín dụng cho các doanh nghiệp SMEs ngày càng được Techcombank chú trọng, đóng góp 57.1% dự nợ cho vay của Techcombank. Về hiệu quả hoạt động, nhà băng này luôn duy trì mức tăng trưởng lợi nhuận ổn định qua các quý. So sánh với các ngân hàng top đầu khác thì TCB nhiều năm liên tiếp đạt vị trí hàng đầu, các chỉ số về khả năng sinh lời NIM, ROE cũng vô cùng ấn tượng.

Tuy nhiên, những gì diễn ra trên thị trường chứng khoán cho thấy điều trái ngược với các chỉ số tài chính và kết quả kinh doanh của Techcombank. Giá cổ phiếu TCB đã duy trì đà giảm kể từ khi niêm yến trên sàn chứng khoán HoSE từ ngày 04/06/2018.
Nguyên nhân đầu tiên là bởi thời điểm niêm yết của TCB rơi vào giai đoạn thị trường tiêu cực; tại thời điểm đó, không chỉ riêng TCB mà hàng loạt cổ phiếu ngân hàng và nhóm vốn hóa lớn đều giảm sâu. Tuy nhiên, trong khi các cổ phiếu ngân hàng khác dần phục hồi kể từ đầu năm 2019, cổ phiếu TCB vẫn không được các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức quan tâm, đặc biệt hai quỹ lớn là VFMVF1 và VFMVF4 đã bán ra một lượng lớn cổ phiếu TCB trong năm 2019.

Thị trường luôn luôn có những lý do hợp lý riêng của nó cho mức định giá cho từng cổ phiếu. Việc dòng tiền đang rời xa cổ phiếu TCB cho thấy hoạt động của Techcombank đang có những rủi ro tiềm ẩn theo nhận thức của thị trường, và những thay đổi trong tương lai của các yếu tố vĩ mô có thể ảnh hưởng đến ngân hàng này.

Ba vấn đề lớn mà Techcombank đang gặp phải

Rủi ro nợ xấu của thị trường bất động sản
Với những ghi nhận về mức cho vay bất động sản đã quá cao và tình trạng “bất động sản ma” rộ lên tràn lan trong năm 2019, Ngân hàng Nhà nước đã có những biện pháp để kiểm soát, siết chặt cho vay bất động sản. Dù vậy, dư nợ tín dụng hoạt động cho cho vay bất động sản ở các ngân hàng vẫn tăng cao, đặc biệt là thông qua vay tiêu dùng khiến cho nỗi lo nợ xấu bất động sản ngày càng gia tăng.

Số liệu trên được lấy từ báo cáo tài chính của các ngân hàng để đánh giá quy mô của hoạt động cho vay kinh doanh bất động sản. Những ngân hàng có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường bất động sản vừa qua đều có kết quả đầu tư rất thấp so với mức trung bình chung của thị trường.
Số liệu trên chưa tính đến phần cho bất động sản dưới hình thức cho vay tiêu dùng. Nếu con số trên được tính vào thì tỷ lệ hoạt động cho vay liên quan đến bất động sản sẽ cao hơn rất nhiều. Tổng dư nợ liên quan bất động sản của Techcombank tính đến tháng 6/2019 là 93,000 tỷ đồng, chiếm 50.3% tổng dư nợ cho vay của ngân hàng, trong đó 62,000 tỷ đồng là cho vay mua nhà cá nhân. Tín dụng bất động sản là một trong những hoạt động rủi ro, với việc chú trọng vào hoạt động này của Techcombank đã khiến nhiều nhà đầu tư quan ngại.
Bên cạnh Techcombank, hai ngân hàng có tỷ lệ cho vay cho hoạt động kinh doanh bất động sản cao là Sacombank và VP Bank cũng có kết quả đầu tư yếu kém.

Rủi ro về việc tập trung đầu tư trái phiếu doanh nghiệp

Kể từ đầu năm, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang trở nên sôi động hơn, đặc biệt là những đợt phát hành trái phiếu bất động sản với tổng giá trị lên đến hàng trăm, hàng ngàn tỷ đồng. Tuy có tỷ suất sinh lời tốt, đây là một kênh đầu tư tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhắc nhở đối với các ngân hàng trong việc kiểm soát hoạt động đầu tư trái phiếu – vốn là kênh huy động vốn của các công ty bất động sản trong thời gian qua. Điều này có thể khiến hoạt động kinh doanh của Techcombank yếu đi trong thời gian tới.
Techcombank là ngân hàng có số dư trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất hệ thống: tính đến tháng 6/2019, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp tại Techcombank đã lên đến mức 61 nghìn tỷ đồng, cao hơn 2.5 ngân hàng xếp thứ 2 là BIDV. Đó là nguyên nhân nhiều người nhận thấy hoạt động đầu tư trái phiếu của Techcombank mang rủi ro quá lớn.

Thực tế, về cơ bản phần rủi ro mà Techcombank phải gánh trong mảng đầu tư trái phiếu không lớn như thị trường nghĩ, Techcombank đã bán phần lớn lượng trái phiếu này cho các khách hàng doanh nghiệp để đầu tư. Bản chất hoạt động mua bán trái phiếu của ngân hàng này là hỗ trợ các doanh nghiệp phát hành trái phiếu và mua lại những trái phiếu đó để bán lại cho khách hàng của họ thông qua sản phẩm trái phiếu iBond. Trong số 61,000 tỷ trái phiếu nắm giữ thì có đến 55,000 tỷ đang được mua và nắm giữ bởi gần 20,000 khách hàng của TCB. Mặt khác, việc trở thành chuyên gia trong việc phát hành các trái phiếu cho doanh nghiệp giúp TCB tạo ra một nguồn thu phí đáng kể trong cơ cấu thu nhập. Do vậy, rủi ro của TCB cần được đánh giá lại một cách đúng đắn hơn.

Sự phụ thuộc lớn vào tình hình kinh doanh của Vingroup

Vingroup là khách hàng lớn nhất của Techcombank trong hoạt động tín dụng cũng như các hoạt động tư vấn phát hành trái phiếu. Thu nhập từ Vingroup ước tính chiếm khoảng 9 – 10% tổng thu nhập hoạt động của TCB. Xét về dư nợ tín dụng tiêu dùng của Techcombank, cho vay mua nhà chiếm hơn 50%, trong đó chắc hẳn tệp khách hàng của Vingroup đóng một vai trò đáng kể. Xét về trái phiếu doanh nghiệp, Vingroup đã đem đến cho TCB nhiều cơ hội trong việc thu xếp và bão lãnh phát hành trái phiếu cho tập đoàn này, điển hình là đợt huy động 40,000 tỷ của Vingroup trong quý 2/2019 vừa qua, sự kiện này cũng đã nâng số dư trái phiếu của TCB lên con số 60,000 tỷ.
Sự phụ thuộc quá nhiều vào Vingroup sẽ có tác động rất lớn đến quy mô cũng như cấu trúc dư nợ tín dụng – nguồn tài sản sinh lời chính của TCB. Mặc dù mối liên hệ với Vingroup là cơ hội lớn để TCB tăng trưởng mạnh tín dụng và thu nhập từ nguồn khách hàng từ Vingroup, thị trường đang rất quan ngại về mức độ phụ thuộc này, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường bất động sản đang gặp nhiều khó khăn và nhiều dự án bất động sản đã “vỡ trận” trong thời gian qua.

Tóm lại,

Techcombank là một ngân hàng hoạt động tốt và kết quả lợi nhuận ấn tượng; tuy nhiên với chiến lược kinh doanh tập trung vào đầu tư bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp – những kênh đầu tư được cho là khá rủi ro đối với ngân hàng – khiến cho nhà đầu tư cảm thấy lo ngại.
Thời gian vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra nhiều chính sách để đưa các ngân hàng vào quỹ đạo phát triển an toàn hơn như hạ tỷ trọng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, thắt chặt dòng vốn chảy vào lĩnh vực bất động sản. Bên cạnh đó, sự kiện VinCommerce và VinEco sáp nhập vào Masan – cổ đông lớn của TCB (sở hữu 15%) – đã khiến giá cổ phiếu của Masan giảm sâu trong tuần trước cũng sẽ ảnh hưởng ít nhiều đến TCB. Vì những lý do đó, chúng tôi cho rằng đối với Techcombank, những khó khăn sẽ vẫn hiện hữu dù cho kết quả kinh doanh quý 4 có tích cực như thế nào. Tương lai của cổ phiếu TCB sẽ còn phụ thuộc rất nhiều vào những diễn biến của thị trường bất động sản trong quý 1, đặc biệt là các chính sách điều hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà Nước.

(Lượt xem: 185 lần, 1: Lượt xem trong ngày)